Biuro rachunkowe & Doradztwo

INFOLINIA: 0 801 009 751
E-MAIL: biuro@constans.co

Podatki 2017 - zmiany

Podatki 2017 – jak każdego roku ustawodawca przygotował dla polskich przedsiębiorców pakiet zmian w prawie podatkowym. Najważniejsze zmiany mające wpływ na działalność naszych klientów przygotowaliśmy w formie streszczenia.

Zmiany w VAT od 1 stycznia 2017 r.

Od 1 stycznia 2017 r. zmieni się w sposób istotny ustawa o podatku od towarów i usług.  Najistotniejszą dla podatników VAT informacją jest to, że do końca 2018 r. utrzymane zostają dotychczas obowiązujące stawki podatku VAT.

1. Zwolnienie podmiotowe z VAT - zwiększenie limitu

Od 1 stycznia 2017 r. limit wartości sprzedaży uprawniającej do zwolnienia z VAT został podniesiony ze 150.000 zł do 200.000 zł. Na mocy znowelizowanego art. 113 ust. 1 ustawy o VAT, zwolniona od podatku będzie sprzedaż dokonywana przez podatników, u których wartość sprzedaży nie przekroczy łącznie w poprzednim roku podatkowym, kwoty 200.000 zł. Ze zwolnienia z VAT korzystać będzie także sprzedaż dokonywana przez podatnika rozpoczynającego wykonywanie czynności podlegających opodatkowaniu VAT w trakcie roku podatkowego, jeżeli przewiduje on, iż jej wartość nie przekroczy, w proporcji do okresu prowadzonej działalności gospodarczej, kwoty 200.000 zł (art. 113 ust. 9 ustawy o VAT).

Do wartości sprzedaży uprawniającej do korzystania ze zwolnienia nie wlicza się kwoty podatku. Nie wlicza się również czynności wymienionych w art. 113 ust. 2, tj.:

1) wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów oraz sprzedaży wysyłkowej z terytorium kraju oraz sprzedaży wysyłkowej na terytorium kraju,

2) odpłatnej dostawy towarów i odpłatnego świadczenia usług, zwolnionych od podatku, na podstawie art. 43 ust. 1 lub przepisów wydanych na podstawie art. 82 ust. 3, z wyjątkiem:

a) transakcji związanych z nieruchomościami,

b) usług, o których mowa w art. 43 ust. 1 pkt 7, 12 i 38-41,

c) usług ubezpieczeniowych

- jeżeli czynności te nie mają charakteru transakcji pomocniczych,

3) odpłatnej dostawy towarów, które na podstawie przepisów o podatku dochodowym są zaliczane przez podatnika do środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych podlegających amortyzacji.

Na mocy przepisu przejściowego (art. 18 ustawy nowelizacyjnej), w sytuacji gdy podatnik w 2016 r. przekroczy limit w wysokości 150.000 zł, ale nie przekroczy 200.000 zł, może od 1 stycznia 2017 r. wybrać zwolnienie z VAT. Dotyczy to również podatników, którzy rozpoczęli wykonywanie czynności określonych w art. 5 ustawy o VAT w trakcie 2016 r. i ustalali limit sprzedaży proporcjonalnie do okresu prowadzonej działalności gospodarczej.

2. Odwrotne obciążenie dla usług budowlanych i towarów z kategorii metali szlachetnych

Zasadą jest, że dostawa towarów czy świadczenie usług opodatkowane są podatkiem VAT przez sprzedawcę, który wykonaną czynność dokumentuje fakturą. Od zasady tej istnieją wyjątki, określone ściśle w ustawie o VAT. Jeden z nich dotyczy sprzedaży towarów wymienionych w załączniku nr 11 do tej ustawy. W niektórych okolicznościach przy tego rodzaju sprzedaży podatek VAT rozliczany jest w sposób szczególny (przez nabywcę, a nie przez sprzedawcę). W takiej sytuacji sprzedawca wystawia fakturę bez podatku, zamieszczając na niej wyrazy "odwrotne obciążenie". Nabywca natomiast od takiego zakupu powinien wykazać VAT należny i naliczony podlegający odliczeniu, o ile wydatek związany jest z wykonywaniem czynności opodatkowanych. Odwrotne obciążenie ma zastosowanie wówczas, gdy spełnione są warunki określone w art. 17 ust. 1 pkt 7 ustawy o VAT, tj. w sytuacji gdy:

1) obie strony transakcji (sprzedawca i nabywca) są czynnymi podatnikami VAT,

2) dostawa nie jest objęta zwolnieniem, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 2 (dotyczy towarów wykorzystywanych wyłącznie do czynności zwolnionych z VAT) lub art. 122 (dotyczy złota inwestycyjnego).

Od początku 2017 r. katalog towarów, w stosunku do których stosowany będzie mechanizm odwrotnego obciążenia został rozszerzony o transakcje, których przedmiotem będą m.in. następujące towary:

1) srebro nieobrobione plastycznie lub w postaci półproduktu, lub w postaci proszku,

2) złoto nieobrobione plastycznie lub w postaci półproduktu, lub w postaci proszku, z wyłączeniem złota inwestycyjnego w rozumieniu art. 121 ustawy, z zastrzeżeniem poz. 22b,

3) platyna nieobrobiona plastycznie lub w postaci półproduktu, lub w postaci proszku,

4) metale nieszlachetne lub srebro, platerowane złotem, nieobrobione inaczej niż do stanu półproduktu - wyłącznie srebro, platerowane złotem, nieobrobione inaczej niż do stanu półproduktu,

5) metale nieszlachetne platerowane srebrem oraz metale nieszlachetne, srebro lub złoto, platerowane platyną, nieobrobione inaczej niż do stanu półproduktu - wyłącznie złoto i srebro, platerowane platyną, nieobrobione inaczej niż do stanu półproduktu,

6) pozostałe metale nieżelazne i wyroby z nich; cermetale; popiół i pozostałości zawierające metale i związku metali - wyłącznie odpady i złom metali nieszlachetnych,

7) biżuteria i jej części oraz pozostałe wyroby jubilerskie i ich części, ze złota i srebra lub platerowane metalem szlachetnym - wyłącznie części biżuterii i części pozostałych wyrobów jubilerskich ze złota, srebra i platyny, tj. niewykończone lub niekompletne wyroby jubilerskie i wyraźne części biżuterii, w tym pokrywane lub platerowane metalem szlachetnym.

Mechanizmem odwrotnego obciążenia objęte będą również elektroniczne układy scalone - wyłącznie procesory (PKWiU ex 26.11.30.0), jednak w tym przypadku określono limit kwotowy w ramach jednolitej gospodarczo transakcji (20.000 zł), po przekroczeniu którego transakcje te będą objęte opodatkowaniem na zasadzie odwrotnego obciążenia.

W przypadku zawarcia przed dniem 1 stycznia 2017 r. umowy lub umów, w ramach których występują dostawy procesorów, nowe przepisy będą miały zastosowanie do dostaw tych towarów dokonanych od dnia 1 stycznia 2017 r., jeżeli łączna wartość tych dostaw, bez kwoty podatku, przekroczy od dnia 1 stycznia 2017 r. kwotę 20.000 zł.

Istotną zmianą wchodzącą w życie od 1 stycznia 2017 r., dotyczącą rozliczania VAT przy zastosowaniu odwrotnego obciążenia, jest objęcie tą procedurą również usług budowlanych, wymienionych ściśle w dodanym do ustawy załączniku nr 14.

Zgodnie ze zmienionym brzmieniem art. 17 ust. 1 pkt 8 ustawy o VAT, podatnikami będą również osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne nabywające usługi wymienione w załączniku nr 14 do ustawy, jeżeli łącznie spełnione będą następujące warunki:

a) usługodawcą będzie podatnik, o którym mowa w art. 15, u którego sprzedaż nie jest zwolniona od podatku na podstawie art. 113 ust. 1 i 9,

b) usługobiorcą będzie podatnik, o którym mowa w art. 15, zarejestrowany jako podatnik VAT czynny.

Uwaga. Mechanizm odwrotnego obciążenia w stosunku do transakcji, których przedmiotem będą usługi budowlane wymienione w załączniku nr 14 do ustawy o VAT, będzie miał zastosowanie wyłącznie wówczas, gdy obie strony transakcji będą czynnymi podatnikami VAT.

Dodatkowo wskazano, że w przypadku usług wymienionych w poz. 2-48 załącznika nr 14 do ustawy o VAT, odwrotne obciążenie będzie miało zastosowanie wówczas, gdy usługodawca będzie świadczył te usługi jako podwykonawca.

Wśród usług budowlanych, wymienionych w załączniku nr 14 do ustawy o VAT, wobec których stosowane będzie odwrotne obciążenie, znajdują się m.in.:

- roboty budowlane związane ze wznoszeniem budynków mieszkalnych oraz niemieszkalnych (zarówno prace związane z budową nowych budynków, jak i remontem budynków istniejących),

- roboty ogólnobudowlane związane z budową dróg, autostrad, mostów, tuneli, rurociągów przesyłowych, sieci rozdzielczych, linii wodociągowych, obiektów do uzdatniania wody, oczyszczalni ścieków, stacji pomp,

- roboty związane z budową przesyłowych linii telekomunikacyjnych i elektroenergetycznych, budową elektrowni,

- roboty związane z wykonywaniem instalacji elektrycznych, wodno-kanalizacyjnych, cieplnych, gazowych,

- roboty związane z zakładaniem ogrodzeń,

- roboty tynkarskie, malarskie, szklarskie, betoniarskie,

- roboty związane z wykonywaniem prac dekarskich.

3. Zwrot VAT w terminie przyspieszonym

Od 1 stycznia 2017 r. zmienią się warunki, których spełnienie umożliwi podatnikom otrzymanie zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w terminie 25 dni od dnia złożenia deklaracji.

Wprowadzenie zmiany brzmienia art. 87 ust. 6 ustawy o VAT ma na celu ograniczenie stosowania zwrotu różnicy podatku w przyspieszonym terminie (na wniosek podatnika złożony wraz z deklaracją podatkową) jedynie do sytuacji, gdy łącznie spełnione będą następujące warunki:

1) kwoty podatku naliczonego, wykazane w deklaracji podatkowej, z wyłączeniem kwoty podatku naliczonego lub różnicy podatku, nierozliczonej w poprzednich okresach rozliczeniowych i wykazanej w deklaracji, wynikają z:

a) faktur dokumentujących kwoty należności, które zostały w całości zapłacone za pośrednictwem rachunku bankowego podatnika w banku mającym siedzibę na terytorium kraju albo rachunku podatnika w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej, której jest członkiem, wskazanego w zgłoszeniu identyfikacyjnym, o którym mowa w odrębnych przepisach,

b) faktur, innych niż wymienione w lit. a), dokumentujących należności, jeżeli łączna kwota tych należności nie przekracza 15.000 zł,

c) dokumentów celnych, deklaracji importowej oraz decyzji, o których mowa w art. 33 ust. 2 i 3 oraz art. 34, i zostały przez podatnika zapłacone,

d) importu towarów rozliczanego zgodnie z art. 33a, wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów, świadczenia usług, dla którego podatnikiem jest ich usługobiorca, lub dostawy towarów, dla której podatnikiem jest ich nabywca, jeżeli w deklaracji podatkowej została wykazana kwota podatku należnego od tych transakcji,

2) kwota podatku naliczonego lub różnicy podatku, nierozliczona w poprzednich okresach rozliczeniowych i wykazana w deklaracji nie przekracza 3.000 zł,

3) podatnik złoży w urzędzie skarbowym dokumenty potwierdzające zapłatę podatku za pośrednictwem rachunku bankowego podatnika albo rachunku podatnika w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej, o których mowa w art. 87 ust. 2,

4) podatnik przez kolejne 12 miesięcy poprzedzających bezpośrednio okres, w rozliczeniu za który występuje z wnioskiem o zwrot w terminie 25 dni:

a) był zarejestrowany jako podatnik VAT czynny,

b) składał za każdy okres rozliczeniowy deklaracje, o których mowa w art. 99 ust. 1-3 ustawy o VAT.

4. Sankcja za nierzetelne rozliczanie podatku VAT

W ustawie o VAT od 1 stycznia 2017 r. wprowadzony zostanie odrębny rozdział, dotyczący zasad ustalania dodatkowego zobowiązania podatkowego w podatku VAT.

W dodanym art. 112b ust. 1 ustawy wskazano, iż w razie stwierdzenia, że podatnik nie złożył deklaracji podatkowej oraz nie wpłacił kwoty zobowiązania podatkowego, bądź też w przypadku gdy w złożonej deklaracji podatkowej wykazał:

a) kwotę zobowiązania podatkowego niższą od kwoty należnej,

b) kwotę zwrotu różnicy podatku lub kwotę zwrotu podatku naliczonego wyższą od kwoty należnej,

c) kwotę różnicy podatku do obniżenia kwoty podatku należnego za następne okresy rozliczeniowe wyższą od kwoty należnej,

d) kwotę zwrotu różnicy podatku, kwotę zwrotu podatku naliczonego lub kwotę różnicy podatku do obniżenia kwoty podatku należnego za następne okresy rozliczeniowe, zamiast wykazania kwoty zobowiązania podatkowego podlegającej wpłacie do urzędu skarbowego

- naczelnik urzędu skarbowego lub organ kontroli skarbowej określał będzie odpowiednio wysokość tych kwot w prawidłowej wysokości oraz ustalał będzie dodatkowe zobowiązanie podatkowe w wysokości odpowiadającej 30% kwoty zaniżenia zobowiązania podatkowego albo kwoty zawyżenia zwrotu różnicy podatku, zwrotu podatku naliczonego lub różnicy podatku do obniżenia podatku należnego za następne okresy rozliczeniowe.

Ustawodawca w niektórych przypadkach "złagodził" sankcję określając ją na poziomie nie 30% ale 20%. Dotyczy to głównie sytuacji, w których podatnik po zakończeniu kontroli podatkowej albo w trakcie tego postępowania dobrowolnie skoryguje błędne rozliczenia i wpłaci podatek.

Uwaga. Przepisów dotyczących ustalania dodatkowego zobowiązania podatkowego w podatku VAT nie będzie się stosować do okresów rozliczeniowych przypadających przed dniem 1 stycznia 2017 r.

W art. 112b ust. 3 ustawy o VAT wskazano przypadki, w których dodatkowe zobowiązanie podatkowe nie będzie ustalane. Sankcja nie będzie stosowana w przypadku gdy:

1) przed dniem wszczęcia kontroli podatkowej przez naczelnika urzędu skarbowego lub postępowania kontrolnego przez organ kontroli skarbowej podatnik:

a) złoży odpowiednią korektę deklaracji podatkowej albo

b) złoży deklarację podatkową z wykazanymi kwotami podatku

- oraz wpłaci na rachunek urzędu skarbowego kwotę wynikającą ze złożonej deklaracji albo korekty deklaracji podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę,

2) zaniżenie kwoty zobowiązania podatkowego lub zawyżenie kwoty zwrotu różnicy podatku, zwrotu podatku naliczonego lub różnicy podatku do obniżenia podatku należnego za następne okresy rozliczeniowe, będzie się wiązać:

a) z popełnionymi w deklaracji błędami rachunkowymi lub oczywistymi omyłkami,

b) z nieujęciem podatku należnego lub podatku naliczonego w rozliczeniu za dany okres rozliczeniowy, a podatek ten został ujęty w poprzednich okresach rozliczeniowych lub w okresach następnych po właściwym okresie rozliczeniowym, jeżeli nastąpi to przed dniem wszczęcia kontroli podatkowej przez naczelnika urzędu skarbowego lub postępowania kontrolnego przez organ kontroli skarbowej,

3) dodatkowe zobowiązanie podatkowe dotyczyć będzie osób fizycznych, które za ten sam czyn ponoszą odpowiedzialność za wykroczenie skarbowe albo za przestępstwo skarbowe.

Ustawodawca wprowadził również dodatkową, podwyższoną stawkę sankcji, która będzie wynosić aż 100% kwoty zaniżenia zobowiązania podatkowego lub zawyżenia kwoty zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego, bądź zawyżenia różnicy podatku do rozliczenia w następnych okresach rozliczeniowych i dotyczyć będzie podatników posługujących się "pustymi" fakturami.

5. Prawo do odmowy rejestracji i do wykreślenia podmiotu z rejestru podatników VAT

W art. 96 ustawy o VAT wprowadzono szereg zmian dotyczących zasad rejestracji podmiotu jako podatnika VAT czynnego lub podatnika VAT zwolnionego. Wskazano przesłanki odmowy rejestracji podmiotu jako podatnika VAT i doprecyzowano warunki wykreślenia podatnika z rejestru podatników VAT.

6. Likwidacja kwartalnego rozliczania podatku VAT przez niektóre podmioty

Od 1 stycznia 2017 r. podmioty niebędące małymi podatnikami utracą możliwość kwartalnego rozliczania podatku VAT. Kwartalne rozliczanie podatku VAT nie będzie również możliwe w przypadku małych podatników:

- rejestrowanych przez naczelnika urzędu skarbowego jako podatnicy VAT czynni przez okres dwunastu miesięcy począwszy od miesiąca, w którym dokonana została rejestracja lub

- podatników, którzy w danym kwartale lub w poprzedzających go czterech kwartałach dokonali dostawy towarów, o których mowa w załączniku nr 13 do ustawy, chyba że łączna wartość tych dostaw bez kwoty podatku nie przekroczyła, w żadnym miesiącu z tych okresów, kwoty 50.000 zł.

7. Deklaracje VAT składane elektronicznie

Obowiązek elektronicznego składania deklaracji VAT od 1 stycznia 2017 r. dotyczyć będzie podatników:

1) obowiązanych do zarejestrowania się jako podatnicy VAT UE,

2) którzy są dostawcami lub nabywcami towarów lub świadczącymi usługi, objęte mechanizmem odwróconego obciążenia, oraz

3) obowiązanych, na podstawie przepisów o podatku dochodowym, do składania deklaracji, zeznań, informacji oraz rocznego obliczenia podatku za pomocą środków komunikacji elektronicznej.

Natomiast w stosunku do pozostałych podatników obowiązek składania deklaracji VAT w formie elektronicznej zostanie wprowadzony od 1 stycznia 2018 r.

Wprowadzono również obowiązek elektronicznego składania informacji podsumowujących, także informacji podsumowujących w obrocie krajowym. Będą one składane wyłącznie za okresy miesięczne.

Zwolnienia z obowiązku stosowania kas fiskalnych w 2017 r.

Obecne rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie zwolnień z obowiązku prowadzenia ewidencji przy zastosowaniu kas rejestrujących obowiązuje do dnia 31 grudnia 2016 r. W związku z tym pojawiła się konieczność wydania nowego rozporządzenia w tym zakresie. Jak z niego wynika, zasadniczo zakres zwolnień z obowiązku prowadzenia ewidencji przy zastosowaniu kas rejestrujących zostanie przedłużony na rok 2017.

Kto ma obowiązek stosowania kas rejestrujących?

Podatnicy dokonujący sprzedaży na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej oraz rolników ryczałtowych są obowiązani prowadzić ewidencję obrotu i kwot podatku należnego przy zastosowaniu kas rejestrujących. Wynika to z art. 111 ust. 1 ustawy o VAT. Do obrotu wykazywanego w ewidencji nie wlicza się kwoty podatku należnego. Zatem jedynym warunkiem decydującym o obowiązku ewidencjonowania sprzedaży w kasie fiskalnej jest rodzaj podmiotu, który nabywa towary czy usługi. Nie jest natomiast ważny fakt dokumentowania sprzedaży fakturą.

Przy czym na mocy rozporządzenia Ministra Rozwoju i Finansów w sprawie zwolnień z obowiązku prowadzenia ewidencji przy zastosowaniu kas rejestrujących część podatników zwolniona została z obowiązku ewidencjonowania sprzedaży w kasie.

Zwolnienie przedmiotowe

W § 2 nowego rozporządzenia zawarto, analogicznie jak w obecnie obowiązujących przepisach, zwolnienie dla czynności wymienionych w załączniku do rozporządzenia. Katalog czynności wymienionych w załączniku nie uległ zasadniczo zmianom.

Dodano jednak do niego dodatkowe zwolnienie dla usług opieki medycznej oraz usług masażu, wykonywanych osobiście przez osoby niewidome, posiadające orzeczenie o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, które prowadzą samodzielnie działalność gospodarczą lub zatrudniają wyłącznie jednego pracownika niewidomego posiadającego orzeczenie o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności (poz. 51 załącznika do rozporządzenia). Wprowadzenie tego zwolnienia jest uzasadnione brakiem na rynku technicznych rozwiązań pozwalających na samodzielne korzystanie z kas rejestrujących przez osoby niewidome.

Warto podkreślić, że na etapie prac nad projektem omawianego rozporządzenia odstąpiono od proponowanego wcześniej warunku stosowania zwolnień dotyczących dostawy towarów w systemie wysyłkowym oraz świadczenia usług ze względu na formę płatności (przez pocztę, bank lub SKOK). Warunkiem miało być upoważnienie przez podatnika banku mającego siedzibę na terytorium kraju lub SKOK (prowadzących rachunek, na który dokonywana jest zapłata z tytułu tych czynności) do przekazywania organom podatkowym lub organom kontroli skarbowej informacji o wszystkich transakcjach dokonywanych na tym rachunku.

Zwolnienia podmiotowe

W § 3 rozporządzenia zamieszczono katalog zwolnień podmiotowych i podmiotowo-przedmiotowych z obowiązku ewidencjonowania. Utrzymano na dotychczasowym poziomie kryterium wysokości obrotu, tj. 20.000 zł dla podmiotów kontynuujących, jak i dla rozpoczynających działalność gospodarczą (dla tych ostatnich liczone w proporcji do okresu wykonywania w danym roku podatkowym czynności dostawy towarów lub świadczenia usług na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej oraz rolników ryczałtowych).

Także w przypadku zwolnień podmiotowo-przedmiotowych utrzymano system zwolnień u podatników, u których udział wartości dostaw towarów i świadczonych usług wymienionych w części I załącznika do rozporządzenia w obrotach z działalności określonej w art. 111 ust. 1 ustawy o VAT jest większy niż 80%.

W § 3 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia wprowadzono zwolnienie dla:

- jednostek samorządu terytorialnego w zakresie czynności wykonywanych przez ich jednostki organizacyjne, o których mowa w art. 2 pkt 1 ustawy o szczególnych zasadach rozliczeń podatku od towarów i usług (...) przez jednostki samorządu terytorialnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 1454), tzw. ustawa o centralizacji, które na dzień 31 grudnia 2016 r. korzystały ze zwolnienia, o którym mowa w art. 8 ust. 2 tej ustawy, a także

- jednostek samorządu terytorialnego, jeżeli ich jednostki organizacyjne na dzień 31 grudnia 2016 r. korzystały ze zwolnienia z takiego obowiązku.

W § 3 ust. 4 utrzymano przepisy wyłączające z limitu uprawniającego do korzystania ze zwolnienia czynności, o których mowa w pozycji 37 załącznika do rozporządzenia, czyli dostawy nieruchomości oraz dostawy towarów i w pozycji 50 załącznika, czyli świadczenia usług, które na podstawie przepisów o podatku dochodowym są zaliczane przez podatnika do środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych podlegających amortyzacji.

Wykluczenie z prawa do zwolnienia

W § 4 rozporządzenia zawarto katalog czynności, do których nie mają zastosowania zwolnienia określone w § 2 i § 3. Wykonanie tych czynności skutkuje koniecznością ich ewidencjonowania w kasie fiskalnej.

W nowym rozporządzeniu generalnie utrzymano katalog wyłączeń ze zwolnienia, przy czym zdecydowano się na wyłączenie z obligatoryjnego stosowania kas usług opieki medycznej świadczonej przez lekarzy i lekarzy dentystów - wykonywanych przez osoby wymienione w poz. 51 załącznika do rozporządzenia (tj. osoby niewidome).

Dodatkowo odstąpiono od okresu dostosowawczego na zainstalowanie kasy rejestrującej dla usług wymienionych w § 4 ust. 1 pkt 2 lit. c)-j) obecnie obowiązującego rozporządzenia, obejmowanych bezwzględnym obowiązkiem ewidencjonowania (przewidującego ich zwolnienie, co do zasady, przez okres ponad dwóch miesięcy). Tym samym w przypadku podatników rozpoczynających po dniu 31 grudnia 2016 r. świadczenie usług wymienionych w § 4 ust. 1 pkt 2 lit. c)-j) obecnego rozporządzenia, np. usług naprawy pojazdów, doradztwa podatkowego, fryzjerskich czy kosmetycznych, obowiązek ewidencji przy zastosowaniu kas powstanie z chwilą wykonania tych czynności.

Wyjątki

W § 4 ust. 3 pkt 1 wprowadzono regulację, na mocy której bezwzględnemu obowiązkowi ewidencyjnemu nie będzie podlegać świadczenie usług na warunkach określonych w poz. 36 załącznika do rozporządzenia przez podatnika, o którym mowa w art. 8 ust. 2a ustawy o VAT. Oznacza to, że nabycie i odsprzedaż przez podatnika-pracodawcę usług pracownikowi będzie wyłączone z bezwzględnego obowiązku ewidencjonowania za pomocą kas rejestrujących. Ponadto, w myśl § 4 ust. 3 pkt 2, bezwzględnemu obowiązkowi ewidencyjnemu nie będzie również podlegać świadczenie usług w zakresie opieki medycznej świadczonej przez lekarzy i lekarzy dentystów, usług prawniczych oraz doradztwa podatkowego wykonywanych na odległość, na warunkach określonych w poz. 39 załącznika do rozporządzenia. Wystąpi to w sytuacji, gdy świadczący usługę otrzyma w całości zapłatę za wykonaną czynność za pośrednictwem poczty, banku lub spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej (odpowiednio na rachunek bankowy podatnika lub na rachunek podatnika w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej, której jest członkiem), a z ewidencji i dowodów dokumentujących zapłatę jednoznacznie będzie wynikać, jakiej konkretnie czynności dotyczyła.

Podatki PIT i CIT w 2017 r. - najważniejsze zmiany przepisów

Od 1 stycznia 2017 r. weszły w życie nowe oraz zmodyfikowane przepisy, które w istotny sposób wpłyną na rozliczanie podatku dochodowego.

1. Płatności gotówkowe powyżej 15.000 zł - ograniczenia w zakresie ujmowania w kosztach podatkowych

Podatnicy PIT prowadzący działalność gospodarczą oraz podatnicy CIT nie zaliczają do kosztów uzyskania przychodów kosztu w tej części, w jakiej płatność dotycząca jednorazowej transakcji przekraczającej 15.000 zł została dokonana bez pośrednictwa rachunku płatniczego. W przypadku natomiast zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów wartości takiej transakcji podatnicy zobowiązani są zmniejszyć koszty uzyskania przychodów albo w przypadku braku możliwości zmniejszenia kosztów uzyskania przychodów - zwiększyć przychody, w miesiącu, w którym została dokonana płatność bez pośrednictwa rachunku płatniczego. Zasady te obowiązują również w przypadku nabycia lub wytworzenia środków trwałych albo nabycia wartości niematerialnych i prawnych.

Rachunkiem płatniczym jest rachunek prowadzony dla jednego lub większej liczby użytkowników służący do wykonywania transakcji płatniczych, przy czym przez rachunek płatniczy rozumie się także rachunek bankowy oraz rachunek członka spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej, jeżeli rachunki te służą do wykonywania transakcji płatniczych.

W razie gdy podatnik PIT dokona płatności gotówką zamiast (zgodnie z wymaganiami ustawy o swobodzie działalności gospodarczej) za pośrednictwem rachunku płatniczego:

a) po likwidacji pozarolniczej działalności gospodarczej,

b) po zmianie formy opodatkowania na formę opodatkowania określoną w ustawie o zryczałtowanym podatku dochodowym albo w ustawie o podatku tonażowym

- zmniejszenia kosztów uzyskania przychodów lub zwiększenia przychodów powinien dokonać za rok podatkowy, w którym nastąpiła likwidacja tej działalności, albo za rok podatkowy poprzedzający rok podatkowy, w którym nastąpiła zmiana formy opodatkowania.

Uregulowania dotyczące korekty kosztów uzyskania przychodów z tytułu regulowania zobowiązań w formie gotówkowej mają zastosowanie do płatności dokonywanych w roku podatkowym rozpoczynającym się po dniu 31 grudnia 2016 r. Jednocześnie nie odnoszą się do płatności wynikających z transakcji zawartych przed dniem 1 stycznia 2017 r., jeżeli wartość transakcji nie przekraczała dotychczasowego limitu wynikającego z ustawy o swobodzie działalności gospodarczej (tj. 15.000 euro). Nowe uregulowania nie znajdą także zastosowania do płatności dotyczących kosztów zaliczonych do kosztów podatkowych przed 1 stycznia 2017 r.

2. Obniżona stawka CIT

Od 1 stycznia 2017 r. podatek CIT według stawki 15% płacą:

- mali podatnicy (w 2017 r. status małego podatnika posiada podatnik, u którego wartość przychodu ze sprzedaży wraz z kwotą VAT należnego nie przekroczyła w 2016 r. kwoty 5.157.000 zł) oraz

- podatnicy CIT rozpoczynający działalność - w roku podatkowym, w którym rozpoczęli działalność.

Wyjątek dotyczy podatników, których rok podatkowy jest inny niż kalendarzowy i rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2017 r., a zakończy się po dniu 31 grudnia 2016 r. Stosują oni do końca przyjętego przez siebie roku podatkowego przepisy ustawy o CIT w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2016 r., czyli opłacają CIT w wysokości 19%.

Przez dwa lata, tj. w roku podatkowym, w którym rozpoczęli działalność, oraz w roku podatkowym bezpośrednio po nim następującym, stawki w wysokości 15% nie mogą stosować podatnicy, którzy zostali utworzeni:

1) w wyniku przekształcenia, połączenia lub podziału podatników, z wyjątkiem przekształcenia spółki w inną spółkę, albo

2) w wyniku przekształcenia przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną wykonującą we własnym imieniu działalność gospodarczą lub spółki niebędącej osobą prawną, albo

3) przez osoby prawne, osoby fizyczne albo jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, które wniosły na poczet kapitału podatnika uprzednio prowadzone przez siebie przedsiębiorstwo, zorganizowaną część przedsiębiorstwa albo składniki majątku tego przedsiębiorstwa o wartości przekraczającej łącznie równowartość w złotych kwoty co najmniej 10.000 euro przeliczonej według średniego kursu euro ogłaszanego przez NBP na pierwszy dzień roboczy października roku poprzedzającego rok podatkowy, w którym wniesiono te składniki majątku, w zaokrągleniu do 1.000 zł, przy czym wartość tych składników oblicza się, stosując odpowiednio przepisy art. 14 updop, albo

4) przez osoby prawne, osoby fizyczne albo jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej wnoszące, tytułem wkładów niepieniężnych na poczet kapitału podatnika, składniki majątku uzyskane przez te osoby albo jednostki w wyniku likwidacji innych podatników, jeżeli te osoby albo jednostki posiadały udziały (akcje) tych innych likwidowanych podatników.

Ponadto podatnicy utworzeni w okresie od dnia 28 września 2016 r. do końca 2016 r. w wyniku wymienionych operacji restrukturyzacyjnych, stosują w roku podatkowym rozpoczętym po dniu 31 grudnia 2016 r. dotychczasową 19% stawkę CIT.

3. Zmiana kwoty zmniejszającej podatek PIT

Od 1 stycznia 2017 r. obowiązuje inna niż do tej pory kwota zmniejszająca podatek. Jej wysokość zależy od dochodu podatnika. Z obowiązujących w 2017 r. przepisów wynika, że dla osób o dochodach rocznych określonych w wysokości do 6.600 zł, kwota zmniejszająca podatek wynosi 1.188 zł. U podatników, których roczne dochody są wyższe od 6.600 zł i nie przekraczają kwoty 11.000 zł, kwota zmniejszająca podatek wynosi pomiędzy 1.188 zł a 556,02 zł. Natomiast osoby o rocznych dochodach wyższych niż 11.000 zł, ale nieprzekraczających 85.528 zł, korzystają z kwoty zmniejszającej podatek na dotychczas obowiązującym poziomie, czyli 556,02 zł. Z kolei uzyskujący dochody roczne przekraczające 85.528 zł, ale nieprzekraczające 127.000 zł, korzystają z kwoty zmniejszającej podatek od 556,02 zł do 0 zł. Z kwoty zmniejszającej podatek w ogóle nie skorzystają podatnicy, których roczny poziom dochodów przekroczy 127.000 zł.

Kwota zmniejszająca podatek będzie podlegać corocznej weryfikacji przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych.

Podatek ustalany w rocznym obliczeniu podatku lub zeznaniu

podstawa obliczenia podatku w złotych

podatek wynosi

ponad

do

 

6.600

18% minus 1.188 zł

6.600

11.000

18% minus 1.188 zł pomniejszone o kwotę obliczoną według wzoru: 631,98 zł x (podstawa obliczenia podatku - 6.600 zł) ÷ 4.400 zł

11.000

85.528

18% minus 556,02 zł

85.528

127.000

15.395,04 zł + 32% nadwyżki ponad 85.528 zł minus 556,02 zł pomniejszone o kwotę obliczoną według wzoru: 556,02 zł x (podstawa obliczenia podatku - 85.528 zł) ÷ 41.472 zł

127.000

 

15.395,04 zł + 32% nadwyżki ponad 85.528 zł (brak kwoty zmniejszającej podatek)

 

W trakcie roku podatkowego podatnicy stosują kwotę zmniejszającą w wysokości 556,02 zł rocznie. Będzie ona jednak uwzględniana wyłącznie w odniesieniu do dochodów nieprzekraczających górnej granicy pierwszego przedziału skali podatkowej, czyli kwoty 85.528 zł.

4. Dokumentacja cen transferowych

Podatnicy PIT prowadzący pozarolniczą działalność gospodarczą lub działy specjalne produkcji rolnej oraz podatnicy CIT, których przychody lub koszty, w rozumieniu przepisów o rachunkowości, ustalone na podstawie prowadzonych ksiąg rachunkowych przekroczyły w roku poprzedzającym rok podatkowy równowartość 2.000.000 euro, są zobowiązani do sporządzenia dokumentacji podatkowej:

- transakcji z podmiotami powiązanymi, mających istotny wpływ na wysokość ich dochodu (straty), lub

- innych zdarzeń ujętych w roku podatkowym w księgach rachunkowych, których warunki zostały ustalone (lub narzucone) z podmiotami powiązanymi, mających istotny wpływ na wysokość ich dochodu (straty).

Bez względu na wysokość przychodów lub kosztów, w rozumieniu przepisów o rachunkowości, obowiązanymi do sporządzania dokumentacji podatkowej są podatnicy:

a) dokonujący, bezpośrednio lub pośrednio, zapłaty należności na rzecz podmiotu mającego miejsce zamieszkania, siedzibę lub zarząd na terytorium lub w kraju stosującym szkodliwą konkurencję podatkową, wynikających z transakcji lub innego zdarzenia ujętego w księgach rachunkowych, jeżeli łączna kwota (lub jej równowartość) wynikająca z umowy lub rzeczywiście zapłacona w roku podatkowym łączna kwota wymagalnych w roku podatkowym świadczeń przekracza równowartość 20.000 euro, lub

b) zawierający z podmiotem mającym miejsce zamieszkania, siedzibę lub zarząd na terytorium lub w kraju stosującym szkodliwą konkurencję podatkową:

- umowę spółki niebędącej osobą prawną, jeżeli łączna wartość wniesionych przez wspólników wkładów przekracza równowartość 20.000 euro lub

- umowę wspólnego przedsięwzięcia lub inną umowę o podobnym charakterze, w których wartość wspólnie realizowanego przedsięwzięcia określona w umowie, a w przypadku braku określenia w umowie tej wartości, przewidywana na dzień zawarcia umowy, przekracza równowartość 20.000 euro.

Przekroczenie wymienionego wcześniej progu 2.000.000 euro powoduje powstanie obowiązku sporządzenia dokumentacji podatkowej również w kolejnym roku podatkowym, nawet jeśli wysokość przychodów w roku, za który podatnik był zobowiązany do sporządzenia dokumentacji, była niższa.

W przypadku prowadzenia przez podatnika PIT pozarolniczej działalności gospodarczej lub działów specjalnych produkcji rolnej w formie spółki niebędącej osobą prawną, a w przypadku podatnika CIT - uzyskiwania przychodów z udziału w takiej spółce, jeżeli spółka niebędąca osobą prawną dokonuje transakcji z podmiotami powiązanymi lub innych zdarzeń, spełnienie warunku prowadzenia ksiąg rachunkowych i limit przychodów lub kosztów w wysokości 2.000.000 euro ustala się dla tej spółki.

Zgodnie z nowymi przepisami zakres obowiązków dokumentacyjnych zależy od wysokości przychodów i kosztów podatnika. I tak, podatnicy będą musieli sporządzać:

- dokumentację podstawową, gdy przychody lub koszty przekraczają 2.000.000 euro,

- analizę danych porównawczych (obowiązek dodatkowy), gdy przychody lub koszty przekraczają 10.000.000 euro,

- dokumentację opisującą grupę kapitałową (obowiązek dodatkowy), gdy przychody lub koszty przekraczają 20.000.000 euro,

- specjalne sprawozdanie (obowiązek dodatkowy), gdy skonsolidowane przychody przekraczają równowartość 750.000.000 euro (dotyczy tylko podatników CIT).

5. Uszczelnienie polskiego systemu podatkowego w zakresie opodatkowania nierezydentów

W ustawie o PIT uzupełniono istniejący katalog dochodów (przychodów), które uznaje się za dochody (przychody) osiągane na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Natomiast do ustawy o CIT wprowadzono przykładowy katalog dochodów (przychodów) uznawanych za osiągane na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Oba katalogi mają charakter otwarty, a więc są to jedynie przykładowe sytuacje, w których nierezydent będzie osiągał w Polsce dochód do opodatkowania.

Definicja pojęcia "rzeczywisty właściciel"

Rzeczywistym właścicielem jest podmiot otrzymujący daną należność dla własnej korzyści, niebędący pośrednikiem, przedstawicielem, powiernikiem lub innym podmiotem zobowiązanym do przekazania całości lub części danej należności innemu podmiotowi. Obowiązujące dotychczas regulacje zawarte w ustawie o CIT nie zawierały normatywnej definicji tego pojęcia. Wprowadzona definicja odpowiada sformułowaniu "beneficial owner" występującemu w przepisach międzynarodowego prawa podatkowego.

Zmiany w zakresie stosowania zwolnienia podatkowego i obowiązków ciążących na płatniku

Spółka otrzymująca należności licencyjne i odsetki, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 1 updop, skorzysta ze zwolnienia od podatku, jeśli oprócz dotychczas wymaganych kryteriów, spełni też nowy warunek, tj. będzie ich rzeczywistym właścicielem. Podobnie zagraniczny zakład otrzymujący należności licencyjne i odsetki dla skorzystania ze zwolnienia musi być ich rzeczywistym właścicielem.

Od 1 stycznia 2017 r. zwolnienie od podatku u źródła dla wymienionych należności jest możliwe pod warunkiem m.in., że:

- wypłacającą takie należności jest polska spółka będąca podatnikiem podatku dochodowego, z wyłączeniem jednak spółki komandytowo-akcyjnej, albo wypłacającym należności jest położony na terytorium Polski tzw. zakład spółki będącej rezydentem podatkowym w państwie członkowskim UE, jeżeli wypłacane przez ten zagraniczny zakład należności podlegają uznaniu za podatkowe koszty tego zakładu przy określaniu dochodu podlegającego opodatkowaniu w Polsce,

- rzeczywistym właścicielem tych należności jest spółka będąca rezydentem podatkowym w innym niż Polska państwie członkowskim UE albo w innym państwie należącym do EOG (poza państwami członkowskimi UE do EOG należą dodatkowo - Norwegia, Islandia i Liechtenstein) albo zagraniczny zakład tej spółki, jeżeli dochód osiągnięty w następstwie uzyskania tych należności podlega opodatkowaniu w tym państwie członkowskim UE, w którym ten zagraniczny zakład jest położony.

Aby móc zastosować wspomniane zwolnienie, spółka wypłacająca należności licencyjne i odsetki musi otrzymać od:

- spółki uzyskującej przychód certyfikat rezydencji lub zaświadczenie o istnieniu zagranicznego zakładu,

- spółki lub jej zagranicznego zakładu pisemne oświadczenie, o którym mowa w art. 26 ust. 1f updop, że spełnione zostały następujące warunki:

                * posiadania przez inną spółkę bezpośrednio nie mniej niż 25% udziałów (akcji) w kapitale spółki wypłacającej i uzyskującej omawiane należności oraz

                * niekorzystania, przez spółkę uzyskującą przychody, ze zwolnienia od opodatkowania podatkiem dochodowym od całości swoich dochodów,

- spółka albo zagraniczny zakład jest rzeczywistym właścicielem uzyskiwanych należności (ta informacja wymagana jest od 1 stycznia 2017 r.).

6. Korzystniejsze warunki stosowania ulgi na działalność innowacyjną

Ulga na działalność innowacyjną polega na odliczeniu od podstawy opodatkowania kosztów uzyskania przychodów poniesionych na działalność badawczo-rozwojową, zwanych dalej kosztami kwalifikowanymi. Uprawnionymi do ulgi są podatnicy CIT oraz podatnicy PIT prowadzący działalność gospodarczą, opłacający podatek dochodowy według skali podatkowej lub przy zastosowaniu 19% stawki liniowej.

Od 1 stycznia 2017 r. obowiązuje szerszy katalog kosztów kwalifikowanych niż poprzednio. Do katalogu dodano koszty uzyskania i utrzymania patentu, prawa ochronnego na wzór użytkowy, prawa z rejestracji wzoru przemysłowego, poniesione przez podatnika będącego mikroprzedsiębiorcą, małym lub średnim przedsiębiorcą w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej.

Korzystną zmianą jest podniesienie kwoty maksymalnego odliczenia kosztów kwalifikowanych, a mianowicie nie może ona przekroczyć:

1) w przypadku gdy podatnik jest mikroprzedsiębiorcą, małym lub średnim przedsiębiorcą w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej - 50% kosztów, o których mowa w art. 26e ust. 2 i 3 updof i art. 18d ust. 2 i 3 updop,

2) w przypadku pozostałych podatników:

a) 50% tzw. kosztów osobowych, o których mowa w art. 26e ust. 2 pkt 1 updof i art. 18d ust. 2 pkt 1 updop,

b) 30% kosztów, o których mowa w art. 26e ust. 2 pkt 2-4 i ust. 3 updof oraz art. 18d ust. 2 pkt 2-4 i ust. 3 updop.

Obecnie podatnik ma sześć lat na odliczenie przysługujących mu kwot.

Ponadto podatnik, który w roku rozpoczęcia działalności gospodarczej poniósł stratę albo osiągnął dochód niższy od kwoty przysługującego za ten rok odliczenia, może otrzymać odpowiedni zwrot gotówkowy. Będzie mu przysługiwać odpowiednio:

1) kwota stanowiąca 18% nieodliczonego na podstawie art. 26e ust. 1 updof odliczenia - w przypadku podatnika opodatkowanego według skali podatkowej,

2) kwota stanowiąca 19% nieodliczonego na podstawie art. 26e ust. 1 updof odliczenia - w przypadku podatnika opodatkowanego podatkiem liniowym,

3) kwota odpowiadająca iloczynowi nieodliczonego na podstawie art. 18d ust. 1 updop odliczenia i stawki podatku określonej w art. 19 ust. 1 updop obowiązującej tego podatnika w danym roku podatkowym.

Prawo do skorzystania z tego rozwiązania będzie przysługiwało podatnikowi również w roku podatkowym następującym bezpośrednio po roku rozpoczęcia działalności gospodarczej, jeżeli w tym roku podatnik będzie mikroprzedsiębiorcą, małym lub średnim przedsiębiorcą w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej.

Nowe zasady omawianej ulgi obowiązują od 1 stycznia 2017 r. Przy czym podatnicy podatku dochodowego od osób prawnych, których rok podatkowy jest inny niż kalendarzowy i rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2017 r., a zakończy się po dniu 31 grudnia 2016 r., stosują do końca przyjętego przez siebie roku podatkowego przepisy ustawy o CIT, w brzmieniu dotychczasowym.

7. Nowe skutki podatkowe przy wnoszeniu wkładu niepieniężnego

W przypadku wniesienia do spółki albo spółdzielni wkładu niepieniężnego (u podatników CIT - w innej postaci niż przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część, a u podatników PIT - w każdej postaci), przychodem jest wartość wkładu określona w statucie lub umowie spółki, a w razie ich braku wartość wkładu określona w innym dokumencie o podobnym charakterze. Jeżeli jednak wartość ta jest niższa od wartości rynkowej tego wkładu albo wartość wkładu nie została określona w statucie, umowie albo innym dokumencie o podobnym charakterze, przychodem jest wartość rynkowa takiego wkładu określona na dzień przeniesienia własności przedmiotu wkładu niepieniężnego.

Takie skutki podatkowe obowiązują przy wnoszeniu do spółki lub spółdzielni wkładu niepieniężnego począwszy od 1 stycznia 2017 r. Przy czym, jeżeli przeniesienie na spółkę albo spółdzielnię własności przedmiotu wkładu niepieniężnego nastąpiło w roku podatkowym rozpoczętym przed dniem 1 stycznia 2017 r., a przychód z tego tytułu powstał w roku podatkowym rozpoczętym po dniu 31 grudnia 2016 r., przychód z tego tytułu określa się na podstawie przepisów obowiązujących do końca 2016 r. Jeżeli przychód jest ustalany na podstawie dotychczasowych przepisów, to również koszty uzyskania przychodów z tych tytułów ustala się na podstawie odpowiednio przepisów ustawy o PIT albo ustawy o CIT, w brzmieniu dotychczasowym.

Wniesienie do spółki komercjalizowanej własności intelektualnej

Jeżeli przedmiotem wkładu niepieniężnego do spółki kapitałowej jest komercjalizowana własność intelektualna wniesiona przez podmiot komercjalizujący, wówczas nie ustala się przychodu z tytułu objęcia udziałów (akcji).

Takie skutki podatkowe obowiązują przy wnoszeniu do spółki kapitałowej wkładu niepieniężnego w postaci komercjalizowanej własność intelektualna począwszy od 1 stycznia 2017 r. (z uwzględnieniem przepisów przejściowych).

Minimalna stawka godzinowa w umowach zlecenia

Wchodząca w życie od 1 stycznia 2017 roku minimalna stawka godzinowa dla osób zatrudnionych na umowę zlecenia lub w oparciu o umowę o świadczenie usług jest zupełnie nową instytucją, której wprowadzenie powoduje wątpliwości praktyczne. Oprócz regulacji związanych z wypłacaniem minimalnej stawki godzinowej przepisy przewidują także obowiązki w zakresie m.in. dokumentowania ilości przepracowanych godzin, czy sytuacje, gdy stawka minimalna na zleceniu nie znajdzie zastosowania.

Wraz z nadejściem nowego roku wejdzie w życie nowelizacja ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę, której skutkiem będzie wprowadzenie minimalnej stawki godzinowej dla osób wykonujących umowę zlecenia lub pracujących na podstawie umowy o świadczeniu usług (dalej zwanych zleceniobiorcami). Minimalna stawka godzinowa wynosić będzie 13 zł brutto na godzinę. Ustawa zawiera także wiele regulacji chroniących zleceniobiorców i zapobiegających obchodzeniu przepisów.

Jeszcze zlecenie czy już praca?

Wprowadzenie minimalnej stawki godzinowej dla zleceniobiorców pośrednio prowadzi także do zbliżenia praw zleceniobiorcy pracującego około 40 godzin tygodniowo z pracownikiem otrzymującym płacę minimalną. Chociaż zleceniobiorców w dalszym ciągu nie obowiązuje ochrona z Kodeksu pracy, a zarówno umowa zlecenia, jak i o świadczenie usług mają charakter cywilnoprawny, wysokość najniższego wynagrodzenia wypłacana zleceniodawcy i pracownikowi będzie bardzo zbliżona. Powyższe okoliczności powinny zniechęcać pracodawców do sztucznego zastępowania umów o pracę umowami zlecenia, w sytuacji gdy relacja pomiędzy stronami jest faktycznie stosunkiem pracy. Należy bowiem pamiętać, iż zleceniobiorca ma możliwość wystąpienia do sądu pracy z pozwem o ustalenie istnienia stosunku pracy, a w przypadku zasadności jego pozwu pracodawca zobowiązany jest m.in. do uiszczenia zaległych składek ZUS za pracownika.

Umowa zlecenia oraz umowa o pracę różnią się od siebie. Zleceniobiorcę wyróżniać powinien brak pracowniczego podporządkowania czy pewna swoboda w zakresie sposobu wykonania zlecenia. Typowym przykładem umowy zlecenia (o świadczenie usług) jest np. umowa o prowadzenie sprawy przed sądem czy księgowości. Natomiast przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca - do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem (art. 22 § 1 Kodeksu pracy).

Jeżeli umowa spełnia powyższe cechy, ma ona charakter umowy o pracę niezależnie od jej nazwy ustalonej pomiędzy stronami. Ponadto zgodnie z treścią art. 22 § 12 K.p., niedopuszczalne jest zastąpienie umowy o pracę umową cywilnoprawną przy zachowaniu warunków wykonywania pracy, określonych w art. 21 § 1 Kodeksu pracy. Przepis ten nie zakazuje jednak zawierania umów cywilnoprawnych, a jedynie zastępowania nimi umów o pracę. Jak uznał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 11 września 2013 r., sygn. akt II PK 372/12, z przepisów Kodeksu pracy nie wynika ograniczenie ani zakaz zawierania umów cywilnoprawnych.

Ewidencja godzinowa

Ustawodawca wprowadził też obowiązek ewidencjonowania ilości godzin przepracowanych przez zleceniobiorcę. Z treści art. 8b ust. 1 znowelizowanej ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę wynika, iż strony określają w umowie sposób potwierdzania liczby godzin wykonania zlecenia lub świadczenia usług. Ustawa nie zawiera w tym zakresie szczegółowych regulacji, pozostawiając stronom pewną swobodę w tym zakresie. Jej zakres ogranicza jednak treść art. 8b ust. 2 tej ustawy. Zgodnie z jego treścią w przypadku gdy strony w umowie nie określą sposobu potwierdzania liczby godzin wykonania zlecenia lub świadczenia usług, przyjmujący zlecenie lub świadczący usługi przedkłada w formie pisemnej, elektronicznej lub dokumentowej informację o liczbie godzin wykonania zlecenia lub świadczenia usług, w terminie poprzedzającym termin wypłaty wynagrodzenia.

Sposób prowadzenia ewidencji ilości godzin przepracowanych przez zleceniobiorców wywołuje duże wątpliwości w praktyce. Zleceniodawcy obawiają się, że prowadzenie ewidencji godzinowej na wzór ewidencji, którą podpisują pracownicy, zostanie wykorzystane przeciwko nim w sytuacji wystąpienia przez zleceniobiorcę z pozwem o ustalenie istnienia stosunku pracy.

Ustawa w żaden sposób nie wskazuje, jak ma być prowadzona ewidencja godzinowa, pozostawiając w tym zakresie swobodę stronom. Nie musi być to zatem typowa "lista", jaką podpisują pracownicy. Strony nie muszą zaznaczać, w jakich godzinach pracuje zleceniodawca, a także, o jakiej porze dnia ma to miejsce. Ewidencja powinna jednak pozwolić na weryfikację czy otrzymane wynagrodzenie po podzieleniu przez ilość godzin daje minimalną stawkę godzinową.

Przede wszystkim zleceniodawca powinien zatem zadbać, aby sposób określenia czasu wykonywania zlecenia strony ustaliły w umowie. W przeciwnym razie zleceniobiorca będzie musiał prowadzić ewidencję godzin pracy w ramach umowy zlecenia, tak aby móc przedstawić stosowną informację w terminie poprzedzającym moment wypłaty wynagrodzenia. Z uwagi na fakt, że umowa zlecenia charakteryzuje się pewną swobodą zleceniobiorcy, dopuszczalne wydaje się, aby zleceniobiorca przed rozpoczęciem miesiąca przedkładał zleceniodawcy, np. w formie mailowej lub pisemnej, planowaną ilość godzin wykonania zlecenia w danym miesiącu w celu uzyskania jego akceptacji.

Ryczałt i działalność

Wprowadzenie minimalnej stawki godzinowej na zleceniu nie powoduje, że strony nie mogą już się umawiać na wynagrodzenie ryczałtowe. Jednak z uwagi na konieczność zapewnienia minimalnego wynagrodzenia godzinowego oraz ewentualną kontrolę PIP należy prowadzić ewidencję liczby godzin wykonywanego zlecenia. W takim przypadku trzeba oczywiście zadbać, aby wynagrodzenie ryczałtowe po podzieleniu przez liczbę godzin wykonywania zlecenia było co najmniej równe stawce minimalnej. W przeciwnym razie zleceniobiorcy przysługuje wynagrodzenie według stawki minimalnej na podstawie art. 8a ust. 2 znowelizowanej ustawy.

Co ważne, definiując zleceniobiorcę oraz podmiot świadczący usługi, ustawa wskazuje, iż mogą to być zarówno osoby fizyczne niewykonujące działalności gospodarczej, jak i prowadzące taką działalność. Oznacza to, że minimalna stawka godzinowa na zleceniu znajdzie zastosowanie także do przedsiębiorców wykonujących usługi na podstawie umowy zlecenia lub o świadczenie usług. Zatem także te podmioty chcąc uniknąć ewentualnych kłopotów powinny ustalić sposób prowadzenia ewidencji godzin lub prowadzić taką ewidencję.

Dozwolone wyjątki

Nowelizacja ustawy o płacy minimalnej przewiduje także sytuacje, gdy wobec pewnych grup zleceniobiorców nie stosuje się przepisów o minimalnej stawce godzinowej. Wyłączenia od obowiązku zapłaty stawki minimalnej dotyczą przede wszystkim konkretnych rodzajów zleceń:

- pełnienie funkcji rodziny zastępczej zawodowej

- utworzeniu rodziny zastępczej zawodowej lub rodzinnego domu dziecka

- prowadzenia rodzinnego domu dziecka

- pełnienia funkcji rodziny pomocowej

- pełnienia funkcji dyrektora placówki opiekuńczo-wychowawczej typu rodzinnego

- usług opiekuńczych i bytowych realizowanych poprzez prowadzenie rodzinnego domu pomocy

Nowelizacja zawiera także generalne wyłączenie od obowiązku stosowania stawki minimalnej w sytuacji, gdy to zleceniobiorca lub świadczący usługi decyduje o miejscu i czasie wykonania zlecenia i przysługuje mu wyłącznie wynagrodzenie prowizyjne (art. 8d ust. 1 ustawy w brzmieniu po nowelizacji). Przepis ten w założeniu dotyczyć ma wyjątkowych sytuacji i powinien znaleźć zastosowanie do osób, które zajmują się np. dystrybucją produktów ubezpieczeniowych czy bankowych, a ich wynagrodzenie uzależnione jest od uzyskanych wyników.

Źródło: Gazeta podatkowa

Katowice

Godziny otwarcia Poniedziałek, środa, piątek
9.00 - 16.00
Wtorek, Czwartek
9.00 - 18.00

Warszawa

Godziny otwarcia Poniedziałek - Piątek
17.00 - 21.00